(TBMK) – Cứ mỗi dịp mùa xuân về, làng Nôm (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) lại long trọng tổ chức lễ hội nhằm tưởng nhớ vị Thành hoàng làng Đức Thánh Tam Giang – một vị tướng tài giỏi thời Hai Bà Trưng… Chính hội, diễn ra vào ngày 11 tháng Giêng âm lịch.

Ban tổ chức đọc diễn văn khai mạc lễ hội

Dự lễ hội có Nhà sử học Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Thượng tọa Thích Đồng Huệ, Ủy viên Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trụ trì chùa Nôm; đại diện phòng, ban, ngành huyện Văn Lâm; lãnh đạo xã Đại Đồng cùng đông đảo người dân và du khách thập phương.

Các đại biểu dự lễ

Theo những ghi chép của địa phương để lại, Đức Thánh Tam Giang là một vị tướng thao lược toàn tài, Ngài đã cùng các tướng sĩ của Hai Bà Trưng đánh đuổi quân Mã Viện ở thành Luy Lâu. Sau khi thắng trận, tướng Tam Giang trở về trại Đồng Cầu (nay là làng Nôm) chiêu mộ binh lính, rèn binh luyện võ.

Cụ ông đi trước cầm trống bỏi gõ từng hồi, nhịp

Thời gian sau, quân xâm lược bành trướng phương Bắc do Tô Định dẫn đầu lại sang xâm chiếm nước ta, chúng đóng quân ở thành Luy Lâu. Hai Bà Trưng hiệu triệu tướng sĩ khởi binh đánh đuổi Tô Định, tướng Tam Giang chỉ huy quân lính từ trại Đồng Cầu dẫn quân lính đi đánh giặc. Quân Tô Định cho người về trại Đồng Cầu bắt mẫu thân và phu nhân của Ngài để uy hiếp tinh thần, hai mẹ con đã tuẫn tiết tại cửa chùa (nay là chùa Nôm).

Kiệu rước Đức Thánh Tam Giang

Do quân giặc thế mạnh, tướng sĩ Hai Bà Trưng thua trận, tướng Tam Giang lên thuyền theo dòng sông Nguyệt Đức lui về trại Đồng Cầu. Quân địch đuổi theo mỗi lúc một đông hơn, Ngài quyết không cho quân giặc bắt nên tự tay đục thủng thuyền. Đúng lúc đó, giông tố nổi lên, sóng nước hiện cảnh dị thường quấn vào người Ngài không cho quân giặc tiến sát, sáng hôm sau, dân làng thấy nơi của Ngài hóa thành đống mối, từ đó người dân làng Nôm thờ phụng Ngài…

Hàng nghìn người tham gia đoàn rước

Hàng năm, lễ hội làng Nôm được tổ chức vào các ngày 10, 11, 12 tháng Giêng âm lịch, với các nội dung: lễ rước nước; lễ bao sái; đội tế nam tế Thánh (ngày 10 âm lịch).

Màn biểu diễn lân, rồng

Ngày 11 âm lịch diễn ra Khai mạc lễ hội; tổ chức rước Thánh ra chùa thỉnh thân mẫu, mời phu nhân của đức Thánh về đình làng hiến hưởng lòng thành của nhân dân cúng; lễ mừng thọ các cụ cao niên; đội tế nữ dâng hương tế Thánh; hát quan họ dưới hồ làng, giao lưu văn nghệ.

Mô phỏng tướng sĩ của Đức Thánh Tam Giang

Và ngày 12 âm lịch, Ban tổ chức đón các dòng họ và gia đình làm lễ Thánh; rước thân mẫu, phu nhân của đức Thánh trở lại chùa.

Đoàn rước qua cây cầu đá (cầu Nôm) vài trăm năm tuổi bên dòng sông Nguyệt Đức

Đặc biệt, trong những ngày diễn ra lễ hội, anh, em, con, cháu của các dòng họ trong làng dù đi làm ăn, buôn bán ở đâu cũng về sum họp với gia đình, thắp nén hương thành kính trước bàn thờ tiên tổ và tham gia vào các nghi lễ truyền thống. Các cụ cao niên tổ chức trình làng, vọng lão…

Rước đức Thánh đến chùa
Qua cầu đá dẫn vào đường nhất chính đạo
Nhà sư làm lễ trong chùa Nôm

Giữa nhịp chảy thăng trầm của cuộc sống, làng Nôm vẫn giữ cho mình nguyên vẹn hình ảnh: cây đa, bến nước, sân đình, ngôi chùa trầm mặc nhuốm màu thời gian.

Bài - ảnh: Nguyện Phùng