(TBMK) – Đền thờ và lăng mộ Nguyễn Thị Duệ tọa lạc trên đỉnh đồi Mâm Xôi ở khu dân cư Trại Sen, phường Văn An, thị xã Chí Linh (Hải Dương) là di tích lịch sử gắn liền với việc tôn thờ nữ tiến sỹ đầu tiên của Việt Nam thời nhà Mạc.


Đền thờ nữ tiến sỹ Nguyễn Thị Duệ (ở Chí Linh, Hải Dương)

Theo sách “Chí Linh phong vật chí” sau khi bà chúa Sao Sa qua đời, người ta đã đưa hài cốt của bà về đây an táng và xây dựng tháp. Vì vậy, tháp mộ Bà còn có tên là “Tinh Phi cổ tháp” (tức Tháp cổ của bà Tinh Phi Nguyễn Thị Duệ).

Các nguồn tư liệu cho rằng, Nguyễn Thị Duệ còn có tên là Nguyễn Thị Ngọc Toàn và Nguyễn Thị Du, hiệu là Diệu Huyền. Tương truyền bà sinh vào ngày 13/3. Năm 1593, bà vừa tròn 20 tuổi, cải trang giả trai đi lên Cao Bằng để tham gia thi Hội. Kết quả bà đỗ đầu và được triều đình ban thưởng. Khi vào dự yến, Mạc Kính Cung phát hiện bà là nữ bèn lấy làm vợ, đặt tên tự là Tinh Phi (Sao Sa) và người ta quen gọi là “Bà Chúa Sao Sa”.

Khi quân Chúa Trịnh đánh lên Cao Bằng, bà bị bắt nhưng vẫn được triều đình nhà Lê – Trịnh trọng dụng cho làm Chánh Vương Phủ, Nghi Ái Quan. Bà có kiến thức uyên thâm, văn chương xuất chúng, đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, từng tham gia ban giám khảo kỳ thi tiến sĩ khoa Tân Mùi, niên hiệu Đức Long thứ 3 (1631). Năm 70 tuổi, bà về quê hương nghỉ ngơi rồi qua đời lúc 80 tuổi. Nhân dân lập đền thờ gọi là đền bà chúa Sao.

Tháp mộ Bà còn có tên là “Tinh Phi cổ tháp”

Trước kia, đền thờ và lăng mộ Nguyễn Thị Duệ là một công trình kiến trúc rất nổi tiếng, một trong tám di tích thuộc: “Chí Linh bát cổ”. Hiện đền thờ và lăng mộ đang được khôi phục và bảo vệ, đáp ứng nguyện vọng tôn thờ người có công với nước của nhân dân.

Với giá trị lịch sử sâu sắc, kỳ vọng trong tương lai không xa, di tích sẽ là một trong những điểm tham quan du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước khi đến với Chí Linh, Hải Dương.

P.Trí