(TBMK) - “Tức Dụp” ban đầu có tên là “Tuc Chup” - tiếng Khmer có nghĩa là nước chảy trong đêm. Chuyện kể rằng, những ngày đầu khai thiên lập địa, khi chưa tìm được nguồn nước, phải đối mặt với cái nóng cháy da, cháy thịt, mệt nhoài trong cơn khát rồi thiếp đi, các cụ tổ đã nghe tiếng róc rách của suối, khi tỉnh giấc lúc bình minh, các cụ tìm ra nguồn nước từ các khe đá của ngọn đồi. Từ đây, ngọn đồi hoang vắng ngày nào giờ đã hình thành lên làng mạc, phum sóc. Tức Dụp được coi là ngọn đồi thiêng vì đã đem lại cho dân làng nguồn nước của trời, giúp cho ruộng đồng, nương rẫy ngày càng xanh tươi.

Từ mảnh đất thiêng đến những trang sử hào hùng

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, địa hình hiểm trở của Tức Dụp là nơi trú ẩn an toàn của các chiến sĩ cách mạng đồng thời là nỗi khiếp đảm của bọn thực dân, chúng không thể tìm thấy nơi trú ẩn, cũng không dám càn quét, truy lùng.

Bình minh trên mảnh đất kiên cường.

Trong chiến tranh chống Mỹ, Tức Dụp là căn cứ của Huyện ủy Tri Tôn và Tỉnh ủy An Giang. Không chỉ là cầu nối quan trọng đưa các bộ đội cụ Hồ vượt Trường Sơn qua Campuchia để tiến vào chiến trường Tây Nam Bộ. Tức Dụp còn là cái nôi đào tạo, bồi dưỡng biết bao cán bộ nòng cốt trong thời kỳ đấu tranh ác liệt, tổng tấn công nổi đậy Tết Mậu Thân 1968.

Quân đội Mỹ đã trút giận xuống Tức Dụp và các vùng lân cận bằng những cuộc không kích trực thăng và đạn pháo, Tức Dụp lại gồng mình đội pháo, chịu bom. Hàng ngàn tấn thuốc nổ trong các loạt đạn pháo có sức công phá dữ dội nhất được bắn ra, những đợt không kích rải chất động da cam, xăng để thực hiện âm mưu giết sạch đốt sạch của chúng, ngọn đồi trơ trọi hoàn toàn vì không nơi nào không có dấu vết của bom đạn nhưng trong lòng các hang động, các chiến sĩ cách mạng vẫn kiên trung bám trụ, một tấc không đi một li không rời địa bàn chiến đấu.

Chỉ tính riêng phương tiện chiến đấu, bom đại, quân đội Mỹ đã phải chi ra tới hơn 2 triệu USD cho trận chiến suốt 128 ngày đêm liên tục tại đồi Tức Dụp. Bởi thế, giờ đây đồi Tức Dụp còn được gọi là “Đồi hai triệu đô”.

Cuộc chiến nào cũng phải chịu hy sinh, mất mát nhưng các anh, các chị – những người chiến sĩ kiên cường đã ngã xuống ở ngọn đồi lịch sử này, cho quê hương và cho Tổ quốc mai sau 8 chữ vàng: “Kiên cường bám trụ, giữ vững núi Tô”.

Đường vào hang Hội trường C6.

Bình minh trên mảnh đất kiên cường

Đến thăm đồi Tức Dụp từ buổi sớm tinh mơ, được ngắm nhìn những mỏm đá như những quả trứng đang được ấp ủ trong lòng xanh của núi đồi. Những giọt sương đêm còn lắng đọng lại trên cỏ cây, hoa lá. Cả ngọn đồi như đang bồng bềnh nơi “chốn bồng lai tiên cảnh”. Khu rừng khi xưa bị quân đội Mỹ hủy diệt hoàn toàn giờ đã xanh tươi trở lại. Sau chiến tranh, người dân đã quay trở lại bản làng của mình, đường đi lối lại thuận tiện. Người Kinh và người Khmer sống với nhau đoàn kết, tình làng nghĩa xóm thuận hòa. Sự sống đã được hồi sinh trở lại từ trong lòng bom đạn và phát triển từng ngày. Đồi Tức Dụp giờ đây đã được tôn tạo và phát triển Khu di tích đồi Tức Dụp. Phía trong lòng đồi, những căn cứ cách mạng được tái hiện sinh động, đưa ta về với những tháng ngày quân và dân nơi đây chiến đấu oanh hùng: hang C6, hang Quân y, hang Thanh niên, hang Hội trường Tỉnh ủy…

Phong cảnh hữu tình trên ngọn đồi huyền thoại.

Bên cạnh đó, khu di tích đồi Tức Dụp còn xây dựng thêm các khu giải trí và thể thao quốc phòng, nơi diễn ra các buổi tập bắn bia bằng đạn thật, tham quan khu vườn thú, đặc biệt là loài đà điểu Châu Phi. Và một số các dịch vụ giải trí như: tàu lượn siêu tốc, đạp vịt, thuyền Hải Tặc, du thuyền mặt hồ, câu cá sấu,… mang lại cảm giác thư giãn và thoải mái.

Khu di tích đồi Tức Dụp đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử kháng chiến cấp quốc gia và trở thành điểm du lịch sinh thái thu hút nhiều người đến tham quan.