(TBMK)-Mưa xuân, mưa bụi, mưa bay… Nếu từ lâu người đời mặc định mưa xuân như đặc trưng của đất trời mùa xuân, thì loài cây lan đất, địa lan, hoa địa lan nhất định phải là thú chơi đặc sản tinh túy của các loài xuân lan.

 

Địa lan xuân

Tiếp cận với giới chơi lan, không khó để nhận ra các hội, các câu lạc bộ ở mỗi địa phương huyện, tỉnh, thành phố đều có xu thế chơi hoa lan rất riêng, phong lan, địa lan, hay chuyên sâu hơn vào kèn Lai Châu, phi điệp tím Hòa Bình… Ở huyện Đông Anh (Hà Nội), giới chơi tề tựu lập hội lan và chọn địa lan làm loài lan chủ đạo trong các kỳ hội hè trưng bày và giao lưu.

Đầu xuân ẩn vào vườn lan quê, nhẩn nha lướt mạng, lướt phây Hội lan Đông Anh, người ta mới ngộ ra cái thú thưởng lãm hoa lan phải thấu hiểu “tứ diện” bông hoa lan, nào là diện hương, diện sắc, diện thế và diện vật, ví như người thiếu nữ đẹp da, đẹp dáng, tài năng và quyến rũ…

Người chơi lan xưa có câu:

“Thức giả thị bảo

Bất thức giả thị thảo…”

Có thể hiểu nôm na là người biết chơi lan thì cho là quý (Bảo), còn ai không biết thì cho lan chỉ rẻ bèo như phận cây cỏ (Thảo)

Địa lan vốn là thân thảo, giả hành. Vận theo các nghiên cứu của các tổ chức chuyên ngành về thực vật, thì trên thế giới có khoảng  trên dưới một vạn loại địa lan, được phân bố nở hoa cả 4 mùa, chia ra làm 4 loại Xuân Lan, Hạ Lan, Thu Lan và Đông Lan. Ngoài ra còn nhiều vô kể các loại bán phong bán địa thường rơi chủ yếu vào các loại lan hài

Thế giới hoa lan vô vàn, vô tận những loài phong lan, địa lan, thạch lan… Thú chơi lan theo đó cũng thật lạ! Nhiều người chơi lan dù cho có thâm niên chiều sâu hun hút, nhưng vẫn bất giác có lúc tự vấn mình còn thấp nhỏ, khi đứng trước bao la trời đất muôn loài lan. Và xem ra thú chơi lan thanh cao vua chúa ngày xưa, mà nay phổ cập đến bình dân thì thật quý cho nghề chơi cây hoa lá!

Cụ Chu Sỹ Chinh – người đặt nền móng phong trào hoa lan Đông Anh

Đông Anh – đô thị hóa và hoa lan

Người đặt nền móng cho phong trào chơi lan và lập ra Hội Hoa lan Đông Anh đã hơn thập kỷ qua là cụ Chu Sỹ Chinh. Tết này, cụ Chinh tròn 90 tuổi, sức tuy đã yếu nhưng trí vẫn minh, vẫn yêu lan và tâm hồn luôn tràn chất thơ. Trong bài vận theo lối độc thủ “Xuân”, cụ Chinh viết:

“Xuân mới đầy trời rực rỡ hoa

Xuân dâng đất nước bản tình ca

Xuân mừng tài lộc cho trăm họ

Xuân chúc an khang đến mọi nhà

Xuân dệt vòm cây đâm lộc biếc

Xuân thêu cánh én lượn gần xa

Xuân ơi vạn vật đều phơi phới

Xuân của quê hương mãi thiết tha”

Mùa xuân về với vùng đất Đông Anh giàu truyền thống văn hóa lịch sử. Giới chơi lan, hội lan lại tề tựu về vườn lan ông Ngô Đăng Tráng (thị trấn Đông Anh), cùng đắm lút vào không gian ngày xuân, cùng trà tửu thưởng lãm những nét đẹp quý phái của cây lan, từ lá lan vươn lên sinh động, dáng rễ lan buông xuống hoang sơ, đến hương sắc hoa lan quyến rũ, mà hấp dẫn nhất vẫn là vẻ đẹp kỳ ảo cuốn hút sâu mãi vào môi lan…

Khu vườn lan của ông Tráng bài trí rất đẹp bên trong quán Café Tráng. Vẫn những kệ, chậu chuyên địa lan, và những ngồng hoa địa lan vươn lên chỉ có vào tháng Giêng ra. Vẫn cuốn hút bởi tiếng nhạc không lời phát ra trầm bổng khắp vườn. Và trong làn mưa xuân nhẹ bay giăng sương mờ ảo kia, những bông hoa địa lan Mặc, Thanh, Bạch, Hoàng… cứ ẩn hiện phơi ra vẻ đẹp muôn vẻ, hấp dẫn mê hoặc lòng người!

Lắng nghe chút thôi câu chuyện của Chủ vườn và các bạn chơi lan, người ta cũng thu lượn khá nhiều cách chiêm ngưỡng, luận bàn về thế dáng bông lan, mặt hoa, môi lan, lá rễ lan…và nhiều kinh nghiệm chăm tưới lan, chọn giá thể nào đá, cát, dớn, xỉ than, vỏ trấu, vỏ lạc, vỏ thông…phù hợp để trồng lan.

Đầu xuân thăm vườn lan ông Ngô Quốc Lập (xã Thụy Lâm). Nhìn sân vườn và ngôi nhà đẹp bài trí rất nhiều cổ tự hoành phi câu đối, người ta hiểu hơn một người Đông Anh có thâm niên đam mê hoa lan và thư pháp. Phòng khách ngày Tết nhà ông Lập nổi bật chậu Đại Mặc hương sắc, loài địa lan quý hiếm, cao sang nghe nói ngày xưa chỉ dành riêng cho Vua Chúa.

Vui vẻ, nhiệt tình, thẳng tính và hồn hậu, ông Lập thực sự là thế hệ cao niên kế tiếp cụ Chu Sỹ Chinh – vị cựu Chủ tịch hội đầu tiên và người gây dựng phong trào chơi lan ở vùng ngoại ô Thủ đô.

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp quyến rũ của hoa địa lan

Tết này về Đông Anh, đi rộng dài mới thấy nhiều người dân, trong đó rất nhiều thanh niên trẻ, đã bắt tay sưu tầm lan, lập vườn và dựng giàn chăm lan. Theo góc nhìn của ông Nguyễn Hữu Được, đương nhiệm Chủ tịch Hội hoa lan Đông Anh, hoa lan thuộc dòng chơi vương giả, dòng cây hoa cảnh cao cấp, có giá trị cao, lại tiết kiệm đất đai trồng và chăm sóc, rất phù hợp vùng đất đô thị hóa nhanh như Đông Anh.

Có lẽ trồng và chăm hoa lan không phải dễ, nhưng cũng không quá khó. Người chơi lan cần tinh thần yêu đam mê lan, chịu khó tìm hiểu và học hỏi, mạnh dạn áp dụng tiến bộ công nghệ mới…thì ắt sẽ thành công.

Ông Nguyễn Hữu Được cho biết, nếu như vài năm trước, Hội hoa lan Đông Anh chỉ có vài vườn lan đẹp và quý hiếm, thì đến nay hội lớn mạnh lên rất nhiều. Những vườn hội viên có dòng lan đột biến quý hiếm, ví như  vườn của các ông Ngô Đăng Tráng, ông Ngô Quốc Lập, ông Trần Văn Hợi và bạn trẻ Nguyễn Văn Quyết đều ở xã Việt Hùng, có vườn nhiều chậu lan quý hiếm, mỗi thân lan trông mỏng manh như cây cỏ mà có giá trị tới 5 – 15 triệu đồng, mỗi chậu lan lưa thưa mấy ngọn mà giao lưu mua bán hàng chục triệu đồng.

Đây là nền tảng góp phần giúp Hội hoa lan Đông Anh xây dựng, phát triển và giao lưu với các hội bạn phía Bắc…Và chủ yếu nhất, đó cũng là nguồn lực giúp Hội vững vàng tổ chức các kỳ cuộc triển lãm trưng bày hoa địa lan mỗi độ xuân về.

Lưu Anh Đoàn