(TBMK) – “Với tính tiện lợi, gọn nhẹ dễ mang đi, giá thành rẻ, bọc nilong và các sản phẩm làm từ nhựa: ly, chai, ống hút… được người dân sử dụng phổ biến như vật dụng không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên các loại nhựa sử dụng một lần này tiện một nhưng hại mười bởi không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cho người sử dụng…”


NHƯ MỘT THÓI QUEN

Bọc nilong và các sản phẩm từ nhựa có mặt khắp nơi từ các chợ lớn nhỏ, quán ăn ven đường, các cửa hàng thức ăn nhanh, siêu thị đến cả trung tâm thương mại đâu đâu cũng thấy các loại này. Dùng để đựng bất cứ thứ gì, có thể tái sử dụng hoặc dùng một lần rồi bỏ, người tiêu dùng tự do lựa chọn màu sắc, kích cỡ, mẫu mã. Phải thừa nhận việc sử dụng các loại túi nilong và các sản phẩm làm từ nhựa đã có từ lâu đời, đã đi vào cuộc sống của người dân và trở thành thói quen không thể thiếu.

Dạo quanh một số khu chợ trên địa bàn TP. HCM như: Chợ Đường (Q.12), Bà Điểm (Hóc Môn), Bà Chiểu (Thủ Đức), Vườn Chuối (Q.3), Nông sản Thủ Đức… không khó để bắt gặp hình ảnh người tiêu dùng lỉnh khỉnh tay xách bọc lớn bọc nhỏ, trong khi đó số người dùng giỏ xách, hay mang theo đồ đựng để đi chợ chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Thời báo mêkong
Đồ nhựa sử dụng một lần được sử dụng phổ biến.

Theo quan sát tại một số sạp hàng hóa nếu khách hàng muốn xin thêm bọc nilong để đựng thì tiểu thương vẫn vui vẻ cho ngay vài cái. Với giá dao động từ 25-40 ngàn/1kg tùy loại như vậy một chiếc bịt nilong chỉ có giá vài trăm đồng nên người bán cứ vô tự chiều lòng khách. Tại sạp bán cá sau khi cá được làm sạch ngoài đựng một bọc nilong tiểu thương còn tròng thêm bên ngoài một cái mới nhằm tránh làm dơ tay khách và hạn chế mùi tanh từ cá.

Chỉ hơn 20 phút quan sát sạp rau chợ Bà Điểm hàng chục bọc nilong “bay” theo khách hàng dù chỉ là một nhánh rừng, vài trái ớt, vài củ tỏi cũng được đựng riêng trong từng bọc lớn nhỏ. Còn tại một tiệm trà sữa tại Làng Đai học hàng chục ly, ống hút, muỗng nhựa cũng theo khách hàng, tỏa đi khắp nơi và có thể nằm lại đâu đó trong thùng rác hay ven đường còn tùy thuộc vào ý thức của chủ sau khi dùng xong.

Với 5 loại hàng hóa tương đương các loại bịt lớn nhỏ cầm trên tay,chị Thúy (ngụ huyện Hóc Môn) cho biết  “Bây giờ ra chợ ít ai cầm giỏ xách toàn cầm bọc nilong tiện lợi, nhiều khi đi làm tiện đường tạt vô chợ mua đồ ăn đem về luôn, đỡ mất công, mấy loại bịt này dùng xong có thể giặt sạch đựng được các đồ khác”.

Xã hội hiện đại con người ngày càng bận rộn việc chọn mua thức ăn đồ uống làm sẵn mang đi là rất cần thiết. Theo quan sát tại một số hàng quán bán thức ăn nhanh dọc tuyến đường quốc lộ 1 từ các món nước như phở, hủ tiếu, bún, cafe, trà sữa, nước cam đều được đựng trong các hộp xốp, tô, muỗng, ly làm từ nhựa, cho đến các món khô như bánh mì cũng được bọc bởi túi nilong để dễ mang đi.

Tại trường Khoa học Xã hội và Nhân văn vào giờ giải lao hay tan học hàng loạt các thùng rác chứa đầy các loại vỏ chai, bọc nilong, có khi thùng rác không đủ chứa nhiều sinh viên để tràn luôn trên nắp thùng. Do tính lưu động nên phần lớn các quán ăn, bán thức ăn nhanh dễ mang đi, giúp sinh viên tiết kiệm thời gian dù bị trễ học cũng không bị đói và cũng tiện cho người bán khi diện tích đất trống không nhiều để kê bàn ghế.

Bạn Út Niê (SV trường Khoa học xã hội và nhân văn) chia sẻ “Cá nhân tôi nghĩ túi nilong phổ biến dễ sử dụng, hộp nhựa hay chai nhựa mang đi cũng tiện và đặc biệt khi mình đi mua hàng họ đưa cho mình thì mình sử dụng thôi”.

VẪN CÒN “THÂN THIÊN”

“Giải quyết ô nhiễm nhựa và nilong” là chủ đề Ngày Môi trường thế giới năm 2018 của Liên Hợp quốc nhằm kêu gọi công đồng thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm việc sản xuất và sử dụng quá nhiều chất dẻo dùng một lần làm ô nhiễm đại dương, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc mỗi năm lượng rác thải nhựa thải ra đủ để bao quanh trái đất 4 lần và khoảng 500 tỷ túi nhựa được tiêu thụ trên thế giới nhưng phần lớn rác thải nhựa không được chôn trong các bãi chôn lấp và với nhịp độ sử dụng hiện nay thì đến năm 2050,  33 tỷ tấn nhựa sẽ được sản xuất và lượng rác thải nhựa trong các đại dương sẽ nặng hơn cá.

thời báo mekong
Rác thải nhựa đang “tấn công” môi trường sống.

Một nghiên cứu do tạp chí Science công bố năm 2015, Việt Nam đứng hàng thứ 4 trong tổng số 5 quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất, góp phần tạo ra 8 triệu tấn rác thải nhựa đổ vào đại dương trên toàn thế giới.

Phần lớn sau khi sử dụng xong các loại bọc nilong, các sản phẩm từ nhựa đều được vứt đi một cách vô tội vạ trong công viên, trường học, bệnh viện… trong khi đó thùng rác thì được trang bị đầy đủ tại các nơi này. Bên cạnh đó nhiều người vô ý thức đang chạy xe sẵn tiện vứt luôn chai nước đang cầm trên tay xuống kênh. Túi nilong, lon nhựa, chai nhựa nằm nhan nhãn trong các bãi rác tại chợ, vỉa hè hay thẩm chí là miệng cống. Mặc dù được trang bị thùng rác, đặt biển cấm, quy định mức phạt, người dân vẫn vô tự bỏ không đúng nơi, đúng chỗ.

Không khó để tìm mua các loại túi nilong và các sản phẩm từ nhựa tại các chợ truyền thống, tuy nhiên nếu hỏi mua loại túi dễ phân hủy thân thiện với môi trường thì rất khó để tìm được. Tại một số siêu thị đều có trang bị các loại túi tái chế ngay tại quầy thu ngân, nhưng cũng chẳng mấy ai ngó ngàng tới đa phần dùng túi nilong để đựng thực phẩm.

Từ các loại rau củ, các loại trái cây, đồ khô, đến các món chễ biến sẵn đều được đựng trong túi nilong và các sản phẩm từ nhựa, một số tiểu thương còn dùng túi nilong để trải xuống nền để trưng bày hàng hóa. Hầu như các loại nhựa dùng một lần đang “bao vây” tại các khu chợ, mọi ngóc ngách từ thành thị cho đến nông thôn.

Tờ mờ sáng tại chợ Nông sản Thủ Đức tấp nập kẻ bán người mua, hàng ngàn lượt xe ra vào để lấy hàng phân phối ra các khu chợ nhỏ. Để chở được nhiều hàng ngoài việc “độ xe” thì túi nilong được chủ tận dụng chứa các loại nông sản, treo lủng lẳng từ cổ ra tận phía đuôi xe. Sau một buổi mua bán tấp nập, rác từ rau củ thối trộn lẫn vào đó là túi nilong, chai nhựa chất thành đống bốc mùi hôi đang nằm chờ nhân viên vệ sinh đến dọn, điều đáng nói các loại rác này vứt tràn lan, chỉ một cơn gió thổi nhẹ lại bay tứ tung.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường trong một tháng mỗi hộ gia đình ở Việt Nam sử dụng 223 túi nilong tương đương 1kg túi nilong/hộ/tháng. Riêng Hà Nội và TPHCM trung bình mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và túi nilong.

Bên cạnh đó theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM  lượng chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý liên tục tăng hiện nay 8.300 tấn/ngày, trong khi đó năm 2011 là 6.423 tấn/ngày đến năm 2015 tới 7.500 tấn/ngày. Dự báo đến năm 2020 sẽ đạt 10.081 tấn/ngày đến năm 2025 là 12.864 tấn/ngày.

Việc sử dụng vô tư và không có ý thức, cùng với đặc tính khó phân hủy túi nilong và các sản phẩm từ nhựa đang là mối đe dọa tới môi trường, biểu hiện trước hết là tình trang ô nhiễm tại các con kênh, ngập nước khi mưa do miệng cống bị lấpbởi rác rưởi…

(Còn tiếp)

Ngọc Hân