(TBMK) – LTS: Được mệnh danh là “Miền gái đẹp” – Tuyên Quang nổi tiếng cả cả nước- Không chỉ bởi là miền đất có nhiều cô gái đẹp, vẻ đẹp thuân khiết núi rừng. Mà còn nổi tiếng bởi những danh lam thắng cảnh độc đáo, mang nét duyên riêng miền rừng Việt Bắc xưa.

Thời báo Mê Kông Xuân Kỷ Hợi – 2018 trân trọng giới thiệu độc già một vài phong tục tập quán và phong cành đặc sắc của “Miền gái đẹp” Tuyên Quang.

Lễ hội chùa Hang

Thời báo mêkong
Lễ rước nước tại Lễ hội chùa Hang xuân Mậu Tuất 2018

Chùa Hang nằm trong núi Hương Nghiêm thuộc quần thể di tích gắn với Thành nhà Bầu và bến Bình Ca lịch sử. Lễ hội bắt đầu với Lễ rước nước từ sông Lô về để cúng trong ngày hội và làm lễ trong suốt cả năm. Đây là nghi lễ linh thiêng cầu cho quốc thái dân an và mong ước một năm mưa thuận gió hòa. Kết thúc lễ rước nước là phần khai hội với nhiều hoạt động nghệ thuật đặc sắc. Lễ hội chùa Hang đã thu hút đông đảo phật tử và du khách thập phương tới tham dự.

Di tích lịch sử Đình Hồng Thái

Đình Hồng Thái trước năm 1945 còn có tên là Đình Kim Trận thuộc thôn Hồng Thái, xã Tân Trào, đình được dựng lên nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng của cộng đồng và là nơi hội họp, bàn bạc những công việc chung của làng

Tháng 3 năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là đồng chí Chu Quý Lương, nhân dân Kim Trận đứng lên khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. Sau khi giành được chính quyền, nhân dân họp bàn và quyết định đổi tên làng. Đồng bào đã lấy tên liệt sỹ Phạm Hồng Thái đặt làm tên xã mình và đình Kim Trận cũng mang tên đình Hồng Thái từ đó.

Đình Hồng Thái được dựng theo thuật phong thuỷ từ ngàn xưa để lại, đó là thế: “đất tụ thuỷ, nước tụ hội”. Trên thực tế, đình được đặt theo hướng Nam lấy núi Thia làm án đình, phía trước là dòng sông Phó Đáy, trước cửa Đình có một khoảng sân rộng có nhiều cây cổ thụ như: cây đa, cây gạo…Đình được cất dựng năm thứ 4 của triều Khải Định, tức năm 1919. Đình có kiến trúc thuần gỗ, mái lợp lá cọ. Nhìn về tổng thể, đình có dáng dấp một ngôi nhà sàn miền núi, gồm có ba gian, hai chái. Hai gian hai bên dùng làm nơi hội họp và ăn uống, 3 gian chính giữa dùng làm nơi cúng tế. Phía trên gian giữa có một sàn lửng, chia làm hai phần: phần thượng cung dùng để đồ cúng tế, phía trong là vọng cung là nơi để đồ tế khí.

thời báo mêkong
Đình Hồng Thái nơi dừng chân đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh Khi Người về Tân Trào năm 1945

Hàng năm, dân làng ở đây tổ chức nhiều lễ cúng bái tại đình, các ngày lễ dựa vào mùa vụ trong năm. Ngày lễ lớn nhất là ngày mùng 3 tháng giêng âm lịch. Trong ngày lễ này, đồng bào tổ chức nhiều trò chơi lý thú, bổ ích như: vật, câu ếch, hát ổi, cầy bừa, hát then…Tất cả những trò chơi ấy đã phản ánh tinh thần thượng võ, tính giáo dục cũng như sinh hoạt bình dị của người dân nơi đây. Đây là ngày hội vui nhất của làng, họ rước Ngọc Dung công chúa ở cầu Chương – Bến Lở về cầu tự cho dân làng. Trong ngày vui đó, nhân dân các vùng lân cận cũng về đây góp vui…

Đình Hồng Thái không những là nơi sinh hoạt văn hoá, hội hè mà còn là nơi diễn ra những sự kiện lịch sử quan trọng, góp phần vào thắng lợi chung của cuộc Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Đình Hồng Thái thật xứng đáng với tên gọi của nó và trở thành một trong những biểu tượng của quê hương cách mạng Tân Trào. 

Lễ hội Lồng Tông huyện Lâm Bình

Lễ hội Lồng Tông – Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia là một sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng. Đây là Lễ hội có từ lâu đời, là dịp để nhân dân bày tỏ lòng biết ơn đến thánh thần, tổ tiên, những người đã có công khai hoang, lập đất, trồng cấy lúa nước và hoa màu.

Cứ mỗi độ xuân về, nhân dân lại tổ chức Lễ hội này cầu cho mùa màng tươi tốt, cầu cho mọi nhà an vui, hạnh phúc, làm ăn thuận lợi. Lễ hội đã trở thành nét đẹp của mùa xuân, của đời sống văn hóa độc đáo của cộng đồng các dân tộc miền núi, góp phần làm phong phú kho tàng văn hóa dân tộc. Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, Lễ hội Lồng Tông huyện Lâm Bình luôn được quan tâm tổ chức nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, giúp cho mọi người, mọi nhà một năm mới may mắn, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân, góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội ngày càng phát triển…

thời báo mêkong
Các trò chơi dân gian tại Lễ hội

Lễ hội Lồng Tông và Ngày hội Văn hóa các dân tộc huyện Lâm Bình thực sự là nơi hội tụ, giao lưu của nhân dân và du khách thập phương, là dịp để những người con của quê hương tri ân với nguồn cội, tổ tiên sau một năm công tác, học tập trên khắp mọi miền của Tổ quốc; đồng thời cũng nhằm giới thiệu, quảng bá về tiềm năng, thế mạnh phát triển văn hóa các dân tộc, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội nâng cao mức hưởng thụ văn hóa cho nhân dân.

Hồng Thái mùa nước đổ

Xã Hồng Thái là trọng điểm du lịch của huyện Na Hang, Cách thị trấn huyện lỵ gần 50 km, xã vùng cao Hồng Thái nằm chon von trên độ cao 1.287 m so với mặt nước biển, các đỉnh núi cao quanh năm mây phủ.

Đến Hồng Thái vào khoảng đầu tháng 7, du khách ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của ruộng bậc thang “mùa con nước đổ” ở các thôn Khau Tràng, Nà Kiếm, Bản Muông, Hồng Ba, Nà Mụ, Pác Khoang, Khuổi Phầy. Huyện Na Hang  đã xây dựng kế hoạch tổ chức Lễ hội ruộng bậc thang Hồng Thái vào cuối tháng 9-2018 vừa qua. Đây sẽ là điểm nhấn tạo ra cú huých cho du lịch của huyện phát triển, thu hút được nhiều du khách thập phương.

thời báo mêkong
Đường bừa trên những thửa ruộng bậc thang.

Lễ hội Nhiàng chầm đao của người Dao Quần Chẹt

Dân tộc Dao Quần Chẹt ở Tuyên Quang cư trú chủ yếu ở các xã Thanh Phát, Hợp Hòa, Kháng Nhật, Phú Lương, huyện Sơn Dương. Trong văn hóa truyền thống người Dao Quần Chẹt có lễ Nhiàng chầm đao (nghĩa là Tết nhảy). Đây là một nghi lễ thể hiện những quan niệm về tín ngưỡng và được duy trì từ lâu đời trong đời sống văn hóa tâm linh của người Dao Quần Chẹt.

Nhiàng chầm đao (Tết nhảy) được thực hiện trong thời gian ba năm liên tục, khi gia đình đã đủ điều kiện để có được bộ tranh thờ Tam Thanh. Năm thứ nhất (Tà dất nhảng nhặn nòi muội). Đến năm thứ hai (tết nhảy được gọi là tà nhậy nhảy y nòi muôn) Tết nhảy năm thứ ba (tà pham pua nòi muôn).

thời báo mêkong
Dân tộc Dao Quần Chẹt, huyện Sơn Dương.
thời báo mekeong
Múa sấp peng trong Nhiàng chầm đao – Tết nhảy

Lễ Nhiàng chầm đao được thực hiện khi gia đình đã phải trải qua những nghi lễ đã được đồng bào tự quy định, khẳng định sự kính trọng đối với tổ tiên, nhắc nhở con cháu luôn nhớ về tổ tiên, nguồn cội của mình. Ngoài những yếu tố tâm linh, nghi lễ chứa đựng những nét văn hóa dân gian trong các điệu múa, cùng với những yếu tố riêng thể hiện trên trang phục, nhạc cụ…làm cho Nhiàng chầm đao trở thành một nghi lễ mang đậm nét văn hóa đặc sắc của người Dao Quần Chẹt.

Từ trong truyền thống xa xưa cho đến nay, lễ Nhiàng chầm đao được duy trì, nay không làm Nhiàng chầm đao (tết nhảy) lên tục trong 3 năm mà làm gộp vào một năm và làm trong ba ngày, một số thủ tục liên quan đến nghi lễ đã được rút gọn, những vẫn giữ được bản sắc văn hóa độc đáo của người Dao Quần Chẹt.

(Theo TQĐTvà tuyenquang.gov.vn)