(TBMK) – Đến hẹn lại lên, vào dịp tháng 3 âm lịch hàng năm, thành phố Hưng Yên lại tưng bừng tổ chức lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến với nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng kết hợp với những trò chơi dân gian truyền thống. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến đã trở thành nơi hội tụ, điểm nhấn trong quảng bá nét đẹp về kiến trúc, văn hóa của Phố Hiến xưa – thành phố Hưng Yên hôm nay đến nhân dân và du khách trong và ngoài nước.

Theo sử sách, Phố Hiến xưa kia là một thương cảng sầm uất có tiếng và thường được nhắc đến với câu ca “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Khi đó, tàu thuyền, thương nhân từ hơn 10 quốc gia (Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Anh, Pháp…) tới giao thương, buôn bán tạo nên không khí náo nhiệt với cảnh “trên bến dưới thuyền”.

Thời kỳ hưng thịnh nhất của Phố Hiến là vào cuối thế kỷ XVI và XVII. Nếu Kẻ Chợ (Hà Nội ngày nay) có 36 phố phường thì Phố Hiến khi ấy có 23 phố phường và được ví như “Tiểu Tràng An”. Cùng với hoạt động thương mại, người nước ngoài đã mang đến nơi đây những phong tục tập quán, kiến trúc mang đậm bản sắc văn hóa riêng của từng quốc gia, từng dân tộc. Điều này khiến Phố Hiến vừa là điểm hội tụ vừa là điểm giao thoa giữa các nền văn hóa, hình thành nên nét văn hóa đặc sắc riêng của đất và người Phố Hiến.

Trải qua biến cố của thời gian cùng những thăng trầm của lịch sử, Phố Hiến – nay là thành phố Hưng Yên, giờ đây không còn là cửa biển như trước kia với cảnh buôn bán sầm uất trên bến dưới thuyền, nhưng các di tích, danh thắng, những giá trị văn hóa ghi dấu một thời của vùng đất Tiểu Tràng An vẫn còn khá nguyên vẹn.

Tại đây còn bảo tồn được trên 100 di tích, hàng trăm bia ký, hàng nghìn cổ vật có giá trị phân bố ở hầu khắp các phường, xã của thành phố Hưng Yên như: Văn miếu Xích Đằng, chùa Chuông, chùa Nễ Châu, đình chùa Hiến, đền Mẫu, đền Mây, đền Kim Đằng… Bên cạnh đó là các công trình kiến trúc có sự kết hợp, giao thoa hài hòa, tinh xảo của kiến trúc Trung Hoa, kiến trúc phương Tây với văn hóa Việt như: Đông đô Quảng Hội, đền Thiên Hậu, chùa Phố, võ Miếu, nhà thờ thiên chúa giáo…

Ngoài các công trình phục vụ hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, thành phố Hưng Yên ngày nay còn lưu giữ được một số di tích liên quan đến đời sống sinh hoạt của người Phố Hiến xưa như: Chợ, giếng, nghĩa địa của người nước ngoài… Với quần thể di tích lịch sử văn hóa có mật độ lớn, đa dạng, Phố Hiến hình thành hệ thống các lễ hội văn hóa dân gian truyền thống phong phú. Mỗi lễ hội có nét độc đáo gắn với tín ngưỡng, tôn giáo đặc trưng riêng của địa phương, vừa đa dạng về hình thức song cũng vô cùng đậm đà về bản sắc, làm hài lòng du khách khi tới tham quan và thưởng thức.

Hàng năm, lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được tổ chức từ ngày mùng 6 tháng Ba âm lịch. Tại lễ hội, các hoạt động thuộc phần lễ đang được địa phương nỗ lực phục dựng lại các nghi thức tế, lễ truyền thống nhằm tạo không gian văn hóa riêng. Phần hội là các hoạt động sôi nổi, náo nhiệt với những trò chơi dân gian như: Đi cầu Kiều, kéo co, thả diều sáo… Trong khuôn khổ của lễ hội dân gian Phố Hiến, các tinh hoa văn hóa của các lễ hội tại các di tích được chắt lọc hội tụ, thể hiện đầy đủ sự tinh túy, đặc sắc và có nét rất riêng. Đến đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các di tích mà còn được đắm mình trong các hoạt động truyền thống dân gian.

Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến là hoạt động mở màn cho một chuỗi các lễ hội tại các di tích khiến không gian lễ hội như một dòng chảy liên tục kéo dài. Trong không gian linh thiêng của các di tích, các hoạt động văn hóa cộng đồng được tái hiện phần nào khắc họa sống động, giúp du khách hình dung về cảnh tấp nập “trên bến dưới thuyền” của Phố Hiến xưa. Đắm mình trong không khí lễ hội, du khách được tìm hiểu sâu thêm về truyền thống văn hóa, được khám phá những nét độc đáo riêng về ẩm thực, âm nhạc và các trò chơi dân gian độc đáo…

Đến với lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, là dịp để người Hưng Yên với du khách thập phương giao lưu, hoà đồng và trao truyền những đạo lý, tình cảm, mỹ tục với khát vọng cao đẹp trong tiết trời mùa xuân.

Bài - ảnh: Lâm Phùng